Japonya’da Dövme Kültürü: Geleneksel Japon Dövmeleri ve Anlamları

24 Ocak 2023
Markethinkers

Dövme sanatı, kadim Japon kültüründe kendine özgü bir yere sahiptir. Bu kültürde, vücuda işlenen her tasvir derin ve özgün anlamlar taşır. Başka bir ifadeyle; Japon dövmeleri estetik kaygılardan ziyade ifade ettikleri anlamlar sebebiyle tercih edilir. Bedene işlenen semboller; yaşam, doğa ve mitoloji ile ilgili kuvvetli referanslara sahiptir.

Japon dövmeleri, irezumi olarak adlandırılır. Bu sözcük, Türkçe’ye mürekkep koymak olarak çevrilebilir. İrezumi, aynı zamanda dövme yapmak için kullanılan özel bir tekniği ifade eder. Söz konusu teknik, bambulara doldurulan boyaların iğneler vasıtasıyla bedene işlenmesine dayanır. Japonya’da yüzlerce yıldır kullanılan bu metot, özgün figürlerin oluşmasını sağlamıştır. Japon dövmelerinin tarihini ve anlamlarını merak ediyorsanız yazının devamını okuyabilirsiniz.

Japon Dövme Kültürünün Kısa Tarihi

1603 ile 1868 yılları arasında süren Edo Dönemi, Japonya’da köklü değişimlerin yaşandığı bir devir olarak bilinir. Feodal bir kurum olan Şogunlukların ülkenin tamamına hâkim olması, söz konusu devirde sosyal ayrımların derinleşmesine sebep olmuştur. Dövme sanatı bu periyotta sosyal ve dini sınıfları belirten bir unsur olarak karşımıza çıkar. Örneğin; suçluların, mahkumların ve sosyal hiyerarşiye uyum sağlayamayan kişilerin vücutlarına dövme yapılarak cezalandırılması bu dönemde yaygınlaşmıştır. Yazının ilerleyen kısımlarında bahsedeceğimiz Yakuza Dövmesi figürleri ilk olarak bu dönemde ortaya çıkar.

Japon dövme sanatı, her ne kadar Edo Dönemi’nde şekillenmiş olsa da epey eski bir tarihe dayanır. Adada M.Ö.13.000 ile 500 yılları arasında hâkim olan Jomon kültüründe dövmenin önemli bir yere sahip olduğu tahmin edilir. Bu devre tarihlenen insan heykelciklerinin el, kol, gövde ve yüz kısımlarında detaylı figürler dikkat çeker. Arkeolog Jun Takayama başta olmak üzere birçok bilim insanı, söz konusu figürlerin vücuda işlenen tasvirleri temsil ettiğini söylemiştir.

Japon dövmeleri; ilhamını ülkenin geleneksel görsel sanat formlarından alır. Dövmeler ile ahşap yüzeyler ve lambalar üzerine işlenen figürler arasındaki benzerlikleri fark etmek mümkündür. Renkler ve semboller genellikle ortak anlamlar taşır. Yüzlerce yıl önce şekillenen bu semboller, anlamlarını modern zamanda dahi korumaya devam eder.

Japonya’da Dövme Yasal mı?

Japon kültüründe görsel unsurların ve sembollerin derin anlamları vardır. Bu anlamlar her zaman olumlu yönde olmayabilir. Örneğin; estetik bulduğunuz ve vücudunuza işlediğiniz bir figür bu kültürde olumsuz bir anlama sahip olabilir. Bu durumun sebebi yukarıda bahsedildiği gibi bazı motiflerin suçlular ve otoriteyle sorun yaşayan kişiler ile özdeşleşmiş olmasıdır.

Dövme yaptırmak, Japonya’da hukuki açıdan bir suç olarak kabul edilmez. Ülkede aktif olarak çalışan birçok dövme stüdyosu bulunur. Diğer yandan, vücudunuzda dövme varsa hamam ve yüzme havuzu gibi yerlere girmekte sorun yaşayabilirsiniz. Dövme yaptırmak suç olmasa da bu figürleri açık bir biçimde teşhir etmek hoş karşılanmayabilir.

Japonya’da dövme sanatına dair olumsuz bakış açısının modern zamanda büyük ölçüde değiştiğini söylemek mümkündür. Örneğin; 2020 Olimpiyatlarında yüzme havuzu ve hamamlara dövmeyle girme konusunda istisna sağlanmıştır. Diğer yandan, dövmelerde kullanılan figürler ve renkler farklı anlamlar taşıyabilir. Bu ülkeyi ziyaret etmeyi planlıyorsanız ve dövme yaptırmak gibi bir düşünceniz varsa, sembollerin anlamlarına dikkat etmeniz tavsiye edilir.

Japon Dövme Renklerinin Anlamları

Siyah renk, Japon dövme sanatında yaygın olarak kullanılır. Bu renk tonu gizem ve sempatiyi sembolize eder. Siyahın beyaz ile birlikte kullanılması ise yas ile ilişkilendirilir. Bu renk kombinasyonu, özellikle cenazelerden sonra yaptırılan dövmelerde ön plana çıkar. Siyah, yeraltı kültürüyle de ilişkilendirilen bir tondur.

Ölüm ve saflık, beyaz rengin Japon kültüründe taşıdığı anlamlardır. Bu rengin, anlamlı bir düalizme sahip olduğunu söyleyebiliriz. Beyaz, ölümden sonraki sonsuz yaşamı yani insanın saf ve ruhanî hâlini sembolize eder. Bu renk, diğer kültürlerde olduğu gibi Japonya’da da saflık ile ilişkilendirilir.

Japonya’da bir düğün seremonisine rastlayacak olursanız, gelinliklerin kırmızı renkte olduğunu görebilirsiniz. Kırmızı, Japon kültüründe mutluluğu sembolize eden bir renktir. Bu ton, düğünlerin yanı sıra doğum günlerinde de kullanılır. Kırmızı renk dövmelerde kullanıldığında koruma ve gücü simgeler. Söz konusu ton, özellikle kaplan ve ejderha gibi güçle ilişkilendirilen figürlerde sıklıkla kullanılır.

Sarı, Japon kültüründe genellikle olumlu anlamlar taşır. İyimserlik ve mutluluk, sarı rengin taşıdığı başlıca anlamlardır. Diğer yandan, bu tonu dövmelerde kullanırken dikkat etmekte fayda var. Sarının anlamı, kullanıldığı bağlama göre değişiklik gösterir. Söz konusu renk, bir figürde iyimserliği simgelerken başka bir tasvirde aldatma anlamına gelebilir.

Mavi, birçok kültürde olduğu gibi Japon sanatında da gökyüzüyle ilişkilendirilen bir renktir. Söz konusu ton, saf gücü sembolize eder. Sadakat de mavinin taşıdığı anlamlar arasındadır. Bu renk, sadakat ve güç çağrışımları sayesinde samuray dövmelerinde sıklıkla tercih edilir.

Mor, tarih boyunca asaletle ve sosyal hiyerarşinin üst kısmında yer alan sınıflarla ilişkilendirilmiştir. Bu durumun sebebi morun zor elde edilen bir ton olmasıdır. Söz konusu renk, Japon dövme sanatında da asaleti sembolize eder. Bu ton, imparatorluk ile ilgili tasvirlerde sıklıkla kullanılır.

Geleneksel Japon Dövme Tasarımları ve Anlamları

Japon dövme sanatında estetik unsurların kuvvetli bir sembolizm ile iç içe geçtiğini söyleyebiliriz. Bu disiplinde genellikle hayvan, bitki tasvirleri, mitolojik unsurlar ve tarihi figürler ön plana çıkar. Figürlerin anlamları birlikte kullanıldıkları unsurlara ve renklere göre değişiklik gösterir. Benzersiz tasvirleriyle yaygın olarak tercih edilen Japon dövmeleri ve anlamları şunlardır:

Yakuza Dövmeleri

İrezumi Yakuza olarak bilinen bu dövmelerin kökeni 19.yüzyıla kadar dayanır. Söz konusu figürler, Yakuza adı verilen suç örgütüyle ortaya çıksa da zamanla Japon dövme kültürünün özgün unsurları hâline gelmiştir. Bahsi geçen dövmeler, örgüte olan aidiyeti belli etmek için yapılmıştır. Bu figürler genellikle ayak bileğinden başlayarak boyna kadar uzanacak biçimde dizayn edilir.

Yakuza dövmelerinde sembollerin kendine özgü anlamları vardır. Örneğin; kaplan sembolü İrezumi Yakuza kompozisyonlarında dünyayı yöneten güçleri sembolize eder. Japon kültüründe sık kullanılan kiraz çiçeği tasvirleri de Yakuza dövmelerinde genelden farklı bir anlam taşır. Kiraz çiçeği, bu kompozisyonlarda doğru zamanda doğru yerde olmayı ifade eder.

Ağaç ve Çiçek Dövmeleri

Japon kültürüne meraklıysanız, ağaç ve çiçek tasvirlerinin görsel sanatta sık olarak kullanıldığını fark edebilirsiniz. Bu tasvirler, geleneksel Japon dövmelerinde de sıklıkla tercih edilir. Her çiçeğin ve bitkinin kendine özgü bir anlamı vardır. Örneğin; Japonların sakura olarak adlandırdığı kiraz çiçeği, dövmelerde sıklıkla tercih edilir. Bu simge, güzelliğin sembolü olarak kullanılır.

Sakura, Japon kültüründe devingenliğin ve dönüşümün sembolü olarak kabul edilir. Her ilkbaharda canlanan kiraz çiçekleri, doğanın devingenliğini gösterir. Kiraz çiçeği, bu özelliği sayesinde ölümden sonraki yaşam konusunda kuvvetli bir imge olarak kabul edilir. Vefat eden kişiyi onurlandırmak ve onun başka bir yerde varlık gösterdiğine dair inancı pekiştirmek için sakura dövmesi yapılabilir. Bu sembol, aynı zamanda yeni başlangıçları ve umudu simgeler.

Akçaağaç, Japon görsel sanatında sıklıkla tercih edilen bir unsurdur. Sonbaharda dökülen akçaağaç yaprakları, doğanın devingenliğini sembolize eder. Bu tasvir, dövme sanatında değişim ve yenilenmeyi simgeler.

Koi (Nishikigoi) Balığı

Koi balıkları, Japon zen bahçelerinin vazgeçilmez unsurlarından biridir. Canlı renkleriyle oldukça güzel görünen bu balıklar, Japon kültüründe ve sanatında sıklıkla yer bulur. Nishikigoi olarak da bilinen bu canlılar Japon dövmelerinde başarıyı sembolize eder. Refah ve kararlılık da söz konusu figürlerin ifade ettiği anlamlar arasındadır.

Nishikigoi balıklarını tasvir eden dövmeler renklere göre anlam kazanır. Örneğin; siyah balıklar gücü simgeler. Kırmızılar ise anaçlık ve merhameti sembolize eder. Koi balığının anlamı, birlikte kullanıldığı sembole göre de değişiklik gösterir. Bu figür, ejderha ile birlikte kullanıldığında dönüşümü ve yeniden doğuşu ifade eder.

Kafatası Dövmeleri

Kafatası figürü, dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Japon dövme modellerinde de ölümü simgeler. Diğer yandan, bu kültürde ölüm her zaman olumsuz bir anlam taşımaz. Kafatası, insanların atalarıyla etkileşim kurdukları bir sembol olarak kabul edilir. Bu simge, ata mirasının anlaşıldığını ve benimsendiğini anlatır. Örnek olarak; bir insan öldüğünde çocukları onu onurlandırmak için kafatası dövmesi yapar.

Diğer dövme figürlerinde olduğu gibi kafatasının da anlamı rengine göre değişir. Açık renkli iskelet, ölümü hayatın bir parçası olarak kabullenmeyi sembolize eder. Ata ruhlarına saygı amacıyla yapılan tasvirlerde genellikle beyaz renk kullanılır. Kafatası, koyu renklerle simgelendiğinde yıkıcı bir anlam taşır.

Yılan (Hebi) Dövmeleri

Japon dövmelerinde kullanılan yılan tasvirleri değişimi ve yenilenmeyi sembolize eder. Bu imgeleme Japon kültüründe ve halk hikayelerinde sıklıkla rastlamak mümkündür. Yılanın değişimle ilişkilendirilmesinin sebebi deri değiştirmesidir. Özellikle reenkarnasyon inancını sembolize eden metin ve görsellerde yılan figürü ön plana çıkar.

Yılanın taşıdığı anlam, tasvir edilme biçimine göre değişir. Ölü yılan, kötü ruhları sembolize eder. Bu durumun sebebi, Japon kültüründe ölü yılanların habis ruhları çağırdığına inanılmasıdır. Açık renklerde işlenen figürler, şans ile ilişkilendirilir. Kırmızı renkli yılan dövmeleri ise hastalıklardan ve kötü talihten korunma amacı taşır.

Ejderha (Ryu) Dövmeleri

Ejderha, diğer Doğu Asya toplumlarında olduğu gibi Japon kültüründe de önemli bir figürdür. Japon mitolojisinde ve halk inanışlarında ejderhalara sıklıkla yer verilir. Bu imge, Japon dövmelerinde gücü ve bilgeliği sembolize eder. Söz konusu figür, bu anlamı sebebiyle imparatorluk flamalarında ve tapınaklarda da sıklıkla kullanılır.

Japon folklorunda ejderhanın elementleri manipüle ederek insanların lehine kullanabildiğine inanılır. Bu inanç, dövmelerin anlamlarına da tesir etmiştir. Ejderha, gücün yanı sıra bilgelik, refah ve iyiliği sembolize eder. Söz konusu imge, birlikte kullanıldığı diğer figürlere yeni anlamlar kazandırır.

Samuray Dövmeleri

Maskülanite, samuray tasvirlerinin ifade ettiği belirgin anlamlardan biridir. Samuray, bir savaşçı figürü olduğu için gücü, bilgeliği ve bu kavramların erkeklikte bir araya gelmesini sembolize eder. Samurayın kılıç tutuşu, rengi ve pozisyonu dövmenin anlamını kuvvetlendirir. Söz konusu tasvirler; ejderha, kaplan ve yılan gibi figürlerle aynı kompozisyon içinde kullanılabilir.

Samuray, Zen Budizminin bilgeliğini savaş sanatıyla birleştiren bir figürdür. Bu savaşçılar, Japon kültüründe ve anlatılarında büyük bir yere sahiptir. Söz konusu imge, bu sayede Japon dövmelerinde güçlü bir anlatıya sahiptir. Dövmenin rengi ve biçimi anlamını değiştirebilir. Örneğin; siyah ve beyaz renklerin ön plana çıktığı samuray figürleri ölümle yaşam arasındaki dengeyi simgeler.

Geyşa Dövmeleri

Geyşa dövmelerinin temsil ettiği anlamlar renklere göre değişiklik gösterir. Pembe renklerin yoğun kullanıldığı geyşa dövmeleri güzelliği ve feminen enerjiyi sembolize eder. Yeşil renkli tasvirler ise yeniden doğuşu, gelişimi ve yaşam döngüsünü simgeler. Geyşanın üzerindeki kıyafet ve birlikte tasvir edildiği figürler de dövmenin anlamını kuvvetlendirir. Örnek vermek gerekirse; yılan ve kiraz çiçeği, geyşa ile birlikte sık kullanılan tasvirlerdir. Bu figürler, yaşam döngüsü anlamını kuvvetlendirmek için tercih edilir.

Anka Kuşu Dövmeleri

Anka kuşu, birçok toplumda olduğu gibi Japon kültüründe de önemli bir unsurdur. İmparatorluğu sembolize eden flama ve resimlerde anka kuşu sıklıkla kullanılır. Bu mitolojik varlık güneş ile ilişkilendirilir. Anka kuşu, güneş ile bağlantılı bir figür olarak devlet ve adaleti sembolize eder.

Japon dövmelerinde yer alan anka kuşu figürleri adaleti sembolize eder. Bu imgeler genellikle geniş kanatlarla sembolize edilir. Kanatlarını açmış bir biçimde çizilen anka kuşu ise yeniden doğuş ve zaferi simgeler. Söz konusu figür, Yakuza dövmelerinde sıklıkla tercih edilir.

Su ve Dalga Dövmeleri

Japon sanatı denilince birçok kişinin aklına Katsushika Hokusai’nin meşhur “Kanagawa’nın Büyük Dalgası” resmi gelir. Van Gogh’un “Yıldızlı Gece” tablosuna ilham olan bu resim, Japon kültüründe önem verilen bir imgeyi tasvir eder. Japonya, adalar takımından oluşan bir ülkedir. Deniz, dalga ve su tasvirleri bu yüzden Japon folkloründe büyük bir öneme sahiptir.

Güç ve yaşam, suyun ifade ettiği başlıca anlamlardır. Suyun bitkilerle ve hayvanlarla birlikte kullanılması yeniden doğuşu sembolize eder. Su tasvirleri Koi balıklarıyla birlikte sıklıkla kullanılır. Söz konusu figürlerin birlikte işlenmesi yaşamı simgeler.

Dalgalar, tasvir biçimine göre farklı anlamlar taşır. Örneğin; Hokusai’nin sözü geçen tablosunun okyanusa karşı duyulan korku ve saygıyı ifade ettiği söylenir. Bu tasvirlerin dövmelerde kullanılması ise barış ve huzuru sembolize eder. Büyük ve kuvvetli dalgalar genellikle yenilenme anlamı taşır.

Kaplan Dövmeleri

Kaplan, Japon dövmeleri arasında titizlikle tasvir edilmesi gereken figürlerden biridir. Ağzı açık ve dişlerini gösterir bir biçimde çizilen kaplan ölümü sembolize eder. Bu yüzden, kaplanın saldırgan bir biçimde işlenmesi pek tavsiye edilmez. Diğer yandan bu figür, özgürlüğün sembolü olarak tanımlanır. Kaplan dövmelerin yanı sıra geleneksel Japon sanatında da hürriyeti simgeler.

Diğer Doğu Asya kültürlerinde olduğu gibi Japon folkloründe de kaplana sıklıkla yer verilir. Güç, kaplanın dövmelerde tasvir ettiği anlamlardan biridir. Bu figür, kullanım biçimine göre tutku ve şehvet ile de ilişkilendirilir. Kaplan dövmeleri genellikle portre biçiminde tasarlanır. Bu dövmelere diğer bitki ve hayvan tasvirleri eşlik edebilir.

Maske Dövmeleri

Japonların dini seremonilerinde maskelere sıklıkla yer verilir. Maske tasarımı, Japon kültüründe başlı başına dikkat çekici bir unsurdur. Her maskın kendine özgü bir anlamı ve ilişkilendirildiği kuvvetli bir kavram vardır. Bu figürler, Japon dövmelerinde de derin anlamlara sahiptir.

Hannya maskesi, Japon dövmeleri arasında sık kullanılan bir figürdür. Söz konusu figür, ilk anlamıyla öfkeyi ve şeytanî gücü sembolize eder. Bu anlam, Hannya’nın kötücül bir varlık olarak tasvir edilmesinden doğar. Diğer yandan, Hannya maskesinin anlamı, diğer imgelerle kurulan kompozisyonlara göre değişir. Bu dövme, kötücül anlamların yanı sıra bilgelik ve gücü de sembolize eder.

Hannya maskesi, yılan ile birlikte çizildiğinde şansı simgeler. Söz konusu figür, kötücül bir anlam taşır ancak bu imgenin yılan ile birlikte kullanıldığında kötü ruhlara karşı koruma sağladığına inanılır. Ejderha ile aynı kompozisyonda kullanılan Hannya maskesi ise iyi olma iradesini sembolize eder. Bu sembolizme samurayların dövme ve kıyafetlerinde sıklıkla rastlamak mümkündür.

Vücudunuzu derin anlamlarla süslemek ister misiniz? Cevabınız “evet” ise en yakınınızdaki Cleopatra Ink stüdyosuna uğrayabilirsiniz. Stüdyolarımıza uğrayarak Japon dövmeleri arasından istediğinizi seçebilir ve kuvvetli anlamlarını vücudunuza taşıyabilirsiniz. Dövme tarzınız ve seçiminiz ne olursa olsun aradığınızı Cleopatra Ink’te bulabilirsiniz.

Rezervasyon Oluştur

Güvenlik Kodu

Blog Kategorileri